شناخت چوب

مقدمه

بی شک فراوان ترین ماده ی موجود در طبیعت که  از روزگاران گذشته مورد استفاده ی انسان ها قرار داشته ، چوب است.

چوب ، این ماده ی سخت که ریشه ، ساقه و شاخه ی درختان را تشکیل می دهد و بخش اعظم قسمت زیر پوست ، تنه و شاخه درخت ها و درختچه ها را به وجود می آورد و تا حدی گیاهان علفی هم مشاهده می شود ، شامل دو قسمت است :

الف) زنده چوب : قسمت خارجی مجاور پوست گیاه که از لحاظ فیزیولوژیکی در واقع قسمت فعال چوب است.

ب) دلچوب : در واقع قسمت داخلی درخت بوده و مرکب از سلولهای مرده است، از زنده چوب تیره تر و عموما از آن سخت تر و بادوام تر است. گفتنی است که هر قدر بر قطر و سن درخت افزوده شود ، دلچوب هم بزرگ تر می شود تا جایی که قسمت اعظم تنه ی درخت را تشکیل می دهد.

چوب ، در میان سایر مواد ومصالح مورد مصرف بشر دارای امتیازات عدیده ای است. از جمله آنکه به نسبت وزنش از سایر مصالح رایج ، حتی فولاد ، محکم تر است. تبدیل آن به ابعاد و اشکال و  طرح های مورد نظر آسان تر است، حرارت را منتقل نمی کند ، از سایر مصالح به نسبت ارزان تر است و ... افزون بر آن ، با پیشرفت هایی که در زمینه ی مقاوم ساختن چوب در مقابل حریق حاصل شده است، فواید آن افزایش یافته است. اگر چوب را پس از بریدن ، خوب خشک کنند، سبک تر و محکم تر می شود، ترک نمی خورد و پیچیده نمی شود. از احتراق ناقص چوب ، زغال و از تقطیر آن به کمک وسایل و ابزار علمی ، الکل متیلیک ، قطران و گاز چوب و ... به دست می آید. لذا سده های طولانی است که انسان ها از چوب برای تآمین نیازهای گوناگون خود استفاده می کنند و در قرون اخیر ، با توجه به اهمیت حیاتی این ماده و از ترس مواجهه با کمبود آن ، انسان ها به فکر مبارزه با آفات چوب و نیز مراقبت ویژه از جنگل ها افتاده اند و در تلاشند تا هم از تعداد مصرف کنندگانی جز خود از چوب بکاهند و هم با افزایش طول عمر آن ، موجبات بهره دهی بیشتری از آن را مهیا کنند.

به هر حال ، روز به روز بر موارد مصرف چوب به ویژه بر میزان کاربرد آن در عرصه ی هنر افزوده می شود و انسان ها به مراتب و بیش از گذشته های نه چندان دور و حتی در حال حاضر قدر و منزلت آن را خواهند دانست.

نگاهی به پیشینه ی استفاده از چوب در جهان

بیشتر صاحبنظران معتقدند که بشر از ابتدای زندگی بر کره ی زمین ، چوب را می شناخته و به صورت های مختلف از آن استفاده می کرده است. نگاهی به موزه ی علوم طبیعی لندن نشان می دهد که حدود 10/000 سال پیش ، بشر با نیزه های چوبی به شکار می پرداخته و به وسیله ی تنه درختان از رودخانه ها عبور می کرده و از حدود 5000 سال پیش استفاده از قایق و سورتمه های چوبی در اروپای شمالی مرسوم بوده است.

بدیهی است تکامل صنایع چوبی ، در ارتباط با وضع زندگی و میزان پیشرفت های صنعتی جوامع و دسترسی آنها به منابع چوب بوده است ، و تا جایی که تاریخ می تواند در پی بردن به سابقه ی مصرف چوب در دنیا مددرسان باشد ، می توان گفت در مصر باستان ، صنایع چوبی بیش از سایر نقاط زمین پیشرفت داشته است و اسناد تاریخی گواه آن است که در دوره ی ماقبل تاریخ ، ( یعنی از ظهور انسان در دره ی نیل تا 3200 سال ق.م) و به خصوص در دوره ی عصر جدید ، مصری ها راه استفاده از چوب را به خوبی می دانستندو طی این مدت در اطراف خانه های خود نرده های چوبی برپا داشته بودند.

از دوره ی استفاده از سنگ و مس در صنعت  ، صنایع مربوط به چوب ترقی فراوان کرده و ساختن انواع تختخواب وتابوت های چوبی رواج یافت و در دوره ی حکومت خاندان تین ترقی و رونق صنایع چوب به حدی رسید که درهای چوبی بزرگ یکی از ملزومات قصرها و ابنیه ی اداری و مسکونی به حساب می آمد.

در حال حاضر نمونه های فراوانی از آثار چوبی مصر باستان در موزه ی لندن و موزه ی لوور پاریس نگهداری می شود که مطالعه ی آنها می تواند راهگشای شناخت پیشرفت صنعت چوب در مصر باشد. گفتنی است که سایر ملل و اقوام هم نسبت به درجه ی ترقی و پیشرفت خود ، به اهمیت چوب داشته اند. چنانکه در چین و از حدود سال 1122 ق.م  ارزش چوب شناخته شده بود و آیین نامه هایی نیز برای تنبیه قطع کنندگان درختان جنگلی در نظر گرفته بودند.

در یونان باستان ، صنایع چوب از جمله روکش سازی رواج بسیاری داشته و از آن برای ساخت تخت روان و میز استفاده می شده و بر اساس نظر زنده یاد استاد مهندس کریم ساعی ، اهمیت چوب برای یونانیان به آن اندازه بوده که طبق افسانه های ملی می پنداشتند هر درختی را فرشته ای نگهبانی می کند و با قطع درخت ، آن فرشته نیز کشته می شود ، به همین جهت در صورت ضرورت قطع یک درخت ، برای آن قربانی می دادند.

در روم نیز چوب ارزش خاصی داشته وحتی می توان گفت رومی ها از اصول جنگل داری اطلاع کافی داشته اند. پس از میلاد مسیح هم گسترش صنایع چوب در اروپا ادامه یافت. در روم ، ساخت کشتی های بزرگ کاملا رایج شد ، در حدود سال 1000 م ، هنگامی که وایکینگ ها بر قسمت اعظم اروپای شمالی مسلط شدند، علت پیروزی خود را در اختیار داشتن کشتی های بزرگ مجهزی اعلام کردند که هم اکنون بقایای آنها در موزه های کشورهای نروژ و دانمارک موجود است.

از سوی دیگر با رواج دین مسیح ، صنایع چوب همانند سایر صنایع تحت تاثیر و در خدمت دین جدید قرار گرفت. در و پنجره های کلیساهایی که طی قرون اولیه ی ظهور مسیح ساخته شده ، به خوبی می تواند مؤید این ادعا باشد. کما این که در معماری رومن (رمانسک) که از قرن دهم تا سیزدهم میلادی ادامه داشته است ، در معماری گوتیک نیز که از اواخر قرن دوازدهم در فرانسه و در تمام قرون وسطا ، تا قرن شانزدهم میلادی در اروپا ادامه داشته است ، غالب در و پنجره ها را چوب و به خصوص چوب بلوط تشکیل می دهد.

بعد از رنسانس نیز صنایع چوب گام دیگری در راه تکامل برداشت ، به طوری که تاریخ نشان می دهد در  زمان ملکه الیزابت در انگلیس ، چوب به قدری مورد توجه قرار  گرفت که باعث نگرانی دولت شد.

در شبه قاره ی هند هم از زمان های دیر و دور گذشته تا به امروز ، چوب از اهمیت و اعتبار خاصی برخوردار بوده است. چوب های آبنوس ، بقم ، بلسان بنفس و صندل (سندل) در هند و چوب شیشام در پاکستان از جمله  چوب هایی بوده و هست که از آنها در ساخت وسایل ، ابزار ، تندیس ها و صنایع  و هنرهای مرتبط با چوب استفاده شده است.

در کشور اندونزی نیز از زمان های دور تا به حال از چوب های مختلف در ساخت بت ، تندیس و نیز آثار کنده کاری و منبت استفاده نموده اند.

در کشور استرالیا نیز چوب کاربرد فراوانی به ویژه در ساخت مبلمان داشته است. این وضعیت به خصوص در کشور  فرانسه هم وجود داشته و دارد. ساخت انواع مبلمان به سبک لویی و سرویس های اتاق خواب از چوب ، از هنرهای  شاخص کشور فرانسه بوده و هست.

به هر حال با مروری بر صنعت و هنرهای مرتبط با چوب در کشورهای مختلف جهان ، این نکته مستفاد می شود : چوب از جمله موادی بوده که پیوسته نقش مهم و تعیین کننده ای در پیشبرد صنایع و حرف و هنرهای مختلف داشته است.

تعریف چوب

چوب ماده ای است که از ساقه ی گیاهان چوبی به دست می آید و از نظر گیاه شناسی،گیاه چوبی، گیاهی است که :

الف) جزء گیاهان آوندی باشد.

ب) جزء گیاهان چند ساله باشد.

ج) در آنها یک تنه ی دایمی دیده شود.

د) ساقه ی آنها واجد ساختمان ثانویه باشد.

 

ویژگی های چوب

محاسن عمومی چوب

1: علی رغم افزایش کاملا محسوس استفاده از چوب در جهان, هنوز هم این ماده به فراوانی و حتی در بسیاری موارد به طور رایگان در اختیار بشر قرار دارد و تهیه ی آن به مراتب از تهیه ی سایر مصالح آسان تر و به همین نسبت ارزان تر است.

2: مقاومت چوب از نظر فیزیکی ، تقریبا معادل و مساوی سایر مصالح مشابه است و ماده ای است سبک که به آسانی شکل می پذیرد و اتصال آن به وسیله ی فاق و زبانه بسیار آسان است.

3: چوب به خاطر ساختمان  دانه دانه و منفذ دار که دارد، پیچ و میخ به آسانی در آن فرو می رود و به واسطه ی همین  منفذها ، پرداخت و چسباندن آن نیز به آسانی انجام می شود.

4: چوب با وجود سبکی وزنش ، مقاومت بسیار زیادی دارد.

5: قابلیت هدایت حرارت و نیروی الکتریسیته در چوب بسیار ضعیف و در واقع ناچیز است ، به همین دلیل از چوب برای دسته ی ابزار کار ، دسته ی وسایل برقی و حرارتی و سایر وسایل عایق ، استفاده ی زیادی می شود.

 6: چوب از نظر  خاصیت اکوستیک در درجه ی بسیار بالایی قرار دارد و از آنجا که قابلیت هدایت صوت را ندارد، در معماری جای شایسته ای یافته و در اکثر ساختمان های بزرگ ، استودیوهای رادیو و تلویزیون ، تالارهای سخنرانی ، آمفی تئاتر ، سالن های سینما و حتی منازل مسکونی ، از آن به عنوان صداگیر استفاده می شود.

7: انبساط چوب در برابر تغییرات حرارتی بسیار کم است و قطعات مختلف یک وسیله ی چوبی در اثر افزایش میزان حرارت به هیچ وجه تغییر شکل نمی دهد یا از هم باز نمی شود.

8: مقاومت چوب در برابر اسیدها ، قلیایی ها و سایر مواد شیمیایی بیش از بقیه ی مواد است لذا برای ساختن چلیک های ( ظرف استوانه ای چوبی ) نگهداری و حمل و نقل رنگ ، دارو ، اسید و ... مورد استفاده قرار می گیرد.

9: میزان تحمل چوب در برابر ضربه بسیار زیاد است و به همین جهت در میان بیش از  صدها نوع مصالح دیگر ، چوب بهترین ماده برای تراورس های راه آهن، زیرسری ماشین آلات ضربه ای و پهن کردن قالی در تعداد بسیار زیاد و بر روی هم شناخته شده است.

10: وسایل چوبی به آسانی از یکدیگر قابل جداشدن بوده و همین مسأله باعث می شود تا امکان استفاده ی مجدد از مصالح و وسایل چوبی اسقاط وجود داشته باشد. افزون بر این ، رفع معایب سطحی چوب ، نظیر گره ها، پوسیدگی سطحی ، سوراخ ها و کام ها به آسانی با رنده کردن ، بتونه کردن و رنگ آمیزی امکان پذیر است.

11: برخی از انواع چوب مانند چوب گردو،  ماهاگونی، زبرانا، کیکم،  زیتون، شمشاد، سنجد، تیک، افرای چشم پرنده و ... دارای نقوش چشم نواز و زیبایی هستند که در تزئینات مبل سازی ، کابینت سازی، قفسه ی کتاب، ساخت جعبه ی وسایل صوتی و به ویژه محصولات صنایع دستی چوبی کاربرد زیادی دارد.

12: چوب، نه یخ می زند، نه اکسید می شود و نه مانند بقیه ی  مصالح در سرما و گرمای زیاد آسیب می بیند.

13: چوب، ماده ای است تجزیه شدنی که بر اثر تجزیه ی آن مواد مختلفی مانند کاغذ، ابریشم مصنوعی، الکل، گاز چوب و.... به دست می آید و از ضایعات آن، مانند خاک اره و تراشه ، می توان برای ساخت محصولات چوبی جدید نظیر فیبر و نئوپان و ... استفاده کرد.

 

انواع چوب

چوب گردو:

چوب درخت گردو از جمله بهترین و مرغوب ترین چوب ها محسوب می شود. این چوب ریز بافت، صیغل پذیر، همگن، رنگ پذیر و به رنگ قهوه ای تیره می باشد که طرح و نقش های زیبایی نیز دارد و همچنین دارای دوام بالایی است. وزن مخصوص این چوب در حدود ./6 تا ./7 گرم در سانتیمتر مکعب می باشد که به آن سختی متوسطی داده است. منظور از سختی میزان مقاومت آن در برابر نفوذ یک جسم خارجی است. بنابراین میزان سختی یک چوب نسبت عکس با قابلیت کنده کاری و اره خوری آن دارد. به همین دلیل نیز چوب گردو برای منبت کاری، خراطی و کنده کاری، ساخت مجسمه و اشیا دکوری، ساخت آلات موسیقی و همچنین در دکوراسیون داخلی منزل و ساخت روکش های چوب بسیار پرکاربرد است. این چوب، نیمه سنگین و نیمه سخت می باشد و مقاومت مناسبی در برابر فشار، خمش، رطوبت و کشش دارد.

 

چوب افرا:

این درخت که در خاک های اسیدی رشد می کند، در جنگل های ایران مخصوصا شمال کشور بسیار مشاهده می شود. این درخت به انواع گوناگونی مثل افرای سیاه، افرای دشتی، افرای کوهستانی، افرای برگ چناری، افرای سرخ و ... تقسیم می گردد که در دو دسته ی سخت و نرم تقسیم می شوند. این چوب ها پراکنده آوند می باشند و جرم ویژه آنها بین ./5 تا ./6 است. رنگ چوب افرا سفید مایل به کرم تا قهوه ای روشن و در شرایطی خاص به رنگ طوسی می باشد. این متریال مناسب برای صنایع کف پوش و روکش سازی، تخته چند لایه و ... می باشد و قابلیت کنده کاری و ظریف کاری آن را برای مجسمه سازی، مبلمان و خراطی مناسب می گرداند.

 

چوب راش:

این درخت که در ایران نیز یافت می شود، درختی است سایه پسند با شاخ و برگ زیاد که به رنگ کرم مایل به قرمز می باشد. این چوب، نیمه سنگین و دارای بافتی همگن و تقریبا مقاوم در برابر حشرات و قارچ ها می باشد. در سطح این چوب دوک هایی وجود دارد که در عین زیبایی گاهی اوقات به عنوان عیب نیز تلقی می گردد. زیرا نجاران عقیده دارند که این دوک ها در هنگام رنگ سیاه می شوند. از این چوب بیشتر از همه در صنعت مبلمان استفاده می گردد و آن هم به خاطر بافت همگن و سختی مناسب آن است. در کارخانجات اشباع، ساخت درب و پنجره و ... نیز کاربرد دارد.

 

گلابی(امرود):

رنگ این چوب، قرمز روشن(صورتی) با زمینه قهوه ای و بدون نقش و گاهی منقوش است. این درخت از آستارا تا گرگان می روید و در کردستان و لرستان نیز گونه های مختلف آن وجود دارد. از چوب گلابی در ساخت ابزارهای چوبی دقیق مانند "خط کش"، قاب سازی و ادوات چوبی و همچنین در ساخت مهر به کار می رود.

 

اقاقیا:

رنگ این چوب سبز مایل به قهوه ای با زمینه ی شکلاتی است و نقش کم و بیش نواری دارد. از درختان آمریکای شمالی است و به علت سازش با خشکی، کشت آن در مناطق استپی ایران متداول شده است. چوب اقاقیا سخت و با دوام است و دیر می پوسد. به همین دلیل هم اهمیت صنعتی و بازرگانی دارد و از آن برای ساختن ستون ها و داربست های معدن ها و همچنین ساختن مبل و صندلی استفاده می کنند.

 

چوب عناب:

رنگ این چوب، درون قرمز کناره زرد مایل به سفید و مایل به قهوه ای است. از چوب عناب به دلیل تراکم و چگالی بسیار بالای آن در ساخت مصنوعات کوچک و گرانقیمت استفاده می شود. این چوب، مناسب ساخت آلات ظریف چوبی است.

 

سنجد:

رنگ چوب درون قهوه ای و چوب برون زرد کم رنگ است. این چوب خطوط موج دار کم رنگ و پر رنگ تر از زمینه همراه با جوش های فراوان دارد و در کلیه ی مناطق استپی ایران کاشته می شود. درخت سنجد مصارف فراوان دارد: چوب آن به مصرف سوخت می رسد، از گره های چوبی آن ادوات تزیینی می سازند، به علت فرم خاص درخت و رنگ زیبای برگ ها و عطر تند سکرآور گل هایی که دارد آن را به فراوانی در محاوط و باغ ها می کارند، در مناطق خشک و زمین های شور و قلیایی برای بیابان زدایی و بهسازی محیط زیست و احیانا تولید چوب سوخت و نیز تامین خوراک پرندگان و ایجاد بادشکن و نوار محافظ و پرچین (دیواره سبز) اقدام به کاشت این درخت می شود.

 

نارنج:

چوب درخت نارنج از جمله مواردی است که از مشخصه های آن می توان به داشتن مقاومت بالا به همراه رنگ سفید مایل به زرد در کنار ساده و بدون نقش بودن آن اشاره نمود.  شمال و جنوب ایران دارای بهترین آب و هوا برای پرورش درخت نارنج می باشد و از همین رو بیشترین ظرفیت برداشت چوب مرکبات نارنج نیز در این مناطق خواهد بود. ضمن توجه به مقاومت بالای این چوب ها، شاهد آن هستیم که می توان در ساخت انواع سرویس های چوبی و همچنین تولید زغال های درجه یک از آنها استفاده نمود. موقعیت های آب و هوایی از مهم ترین عواملی می باشند که بر روی ویژگی ها و همچنین خصوصیات چوب درختانی همچون نارنج تاثیر می گذارد و همانگونه که گفته شد این نوع چوب ها از رنگ سفید مایل به زرد برخوردار هستند که سبب می شود تا طرح ها و ایده های متنوعی را درساخت سرویس های چوبی بتوان به کمک آنها پیاده سازی نمود.

 

پرتقال:

درخت پرتقال در بین دیگر مرکبات بیشتر کشت شده و درختی نسبتا بزرگ بوده که ارتفاع آن به 5 تا 9 متر می رسد و چوب آن (اسکلت بندی) محکم می باشد. عمر اقتصادی درخت پرتقال بین 50 تا 60 سال است. به طور معمول تا 8 سالگی محصول اقتصادی ندارد. درخت پرتقال در سال های اول شاخه هایی را تولید می کند که دارای تیغ های بزرگی هستند ( مرحله نونهالی)

پهنک برگ (سطح برگ) به رنگ سبز تیره، نوک تیز و گوشواره های آن نسبتا باریک و کوچک می باشد. سر شاخه های آن در مرحله ی جوانی زاویه دار بوده و در محل اتصال برگ ها خار کوچکی قرار دارد. گل ها در پرتقال به رنگ سفید و خودبارور می باشد( نیاز به گرده افشانی توسط حشرات و ... ندارد) . برخی از واریته های (انواع) پرتقال دارای تخمدان استریل (عقیم) بوده و میوه های بدون بذر و کم بذر تولید می کنند. شکل میوه به طور معمول کروی تا کشیده می باشد. پوست میوه نسبتا صاف ولی برحسب رقم و شرایط آب وهوایی متغییر است. پرتقال جنوب پوست ضخیم تر و گوشت راحت تر از پوست جدا می شودو در محل هایی که هوا در فصل رسیدن میوه خنک است (شمال) رنگ پوست و گوشت تیره تر است. رنگ این چوب سفید با رگهای خاکستری و تیره می باشد.

 

زرشک:

درختچه ای تیغدار به طول 1 تا 5متر است. چوب آن به رنگ قرمز، قهوه ای یا زرد است. برگ های آن بیضی شکل با دندانه های اره ای و میوه اش قرمز رنگ بیضوی شکل و ترش مزه است. به ریشه ی درخت زرشک (آئر خیس) گفته می شود. انتهای بهار و ابتدای تابستان فصل شکوفه دادن بوته زرشک است، غنچه های زرد رنگ زرشک در فصل پاییز رنگ قرمز گیلاسی به خود می گیرند. زرشک بومی مناطق معتدل و نیمه استوایی اروپا، آسیا، آفریقا، آمریکای شمالی و آمریکای جنوبی است. کشور ایران بزرگترین تولید کننده زرشک در دنیا است که در این میان استان خراسان و شهرستان قائنات با در اختیار داشتن نزدیک به 97 درصد از اراضی زیر کشت این محصول، تولید 95درصد از زرشک دنیا را در اختیار دارد.

 

توت سفید:

رنگ چوب از بیرون سفید و از درون زرد طلایی است. این درخت در اصل در چین و آسیای شرقی بوده است، اما در ایران، در مناطق مرطوب جنگلی شمال و بسیاری از مناطق معتدله ی دنیا کاشته می شود. از چوب توت سفید در ساخت روکش، ابزار چوبی منزل، خاتم کاری و ساخت سازهای موسیقی کاربرد دارد.

 

توسکا:

رنگ این چوب در هنگام قطع درخت، صورتی روشن بوده که پس از خشک شدن، کم کم به رنگ نارنجی در می آید. چوب توسکا نسبتا نرم و خشک و در مقابل ضربه و فشار مقاوم است. چوب توسکا در قایق سازی، جعبه سازی و منبت کاری مورد استفاده قرار می گیرد.

 

چنار:

چوبی نیمه سخت و سنگین ، بادوام، راست تار است و میخ خور آن خوب است. رنگ چوب چنار سفید روشن تا قرمز مایل به قهوه ای است که لکه های قهوه ای صدفی دارد. از چوب چنار برای ساخت درب های اماکن متبرکه، دسته ابزار، صندلی، غربال و صندوق استفاده می شود.

 

زبان گنجشک(ون):

رنگ این چوب عموما زرد ملایم است. چوب زبان گنجشک دارای مقاومت و سختی مناسب، نسبتا ارزان و دارای قابلیت فرم پذیری مناسب است. از چوب زبان گنجشک برای ساخت قطعات چوبی مانند قاب و فریم تابلوها، عصا، راکت تنیس استفاده می شود.

 

سرخدار:

چوبی سخت و سنگین و مقاوم در برابر حشرات است. رنگ این چوب سرخ مایل به قهوه ای است. چوب سرخدار در منبت کاری، قایق سازی و ساخت مصنوعات تزئینی کاربرد دارد. این درخت در گیلان، در حال انقراض است.

 

شمشاد:

چوب شمشاد به دلیل تراکم بالای آوندها و لیف های آن، دارای چگالی بالا می باشد. رنگ این چوب سفید استخوانی است. از این چوب در کارهایی مانند خاتم کاری و منبت کاری و نیز ساخت ادوات مهندسی و لوازم خانگی استفاده می شود.

 

چوب بلوط:

درختان بلوط عمری طولانی دارند که به 2000 سال نیز می رسد. این درختان در ایران نیز و در ناحیه رشته کوه های زاگرس و البرز یافت می شوند. این چوب با چگالی حدود ./75 گرم بر سانتی متر مکعب از سختی و استحکام بالایی برخوردار است و به دلیل داشتن مقادیر تانن بالا در برابر حشرات و قارچ ها از مقاومت بالایی برخوردار است. این چوب به رنگ قهوه ای روشن تا تیره، فشرده، محکم و درشت بافت است. نیمه سخت و نیمه سنگین تا سنگین است و مفاومت بالایی در برابر رطوبت و سایش نیز دارد. در گذشته از آن  در صنعت کشتی سازی و همچنین ساخت بناهای مسکونی استفاده می شد. این نوع از مرغوب ترین چوب ها برای ساخت پارکت، کتابخانه، مبلمان، میز و صندلی، آشپزخانه و ... می باشد.

 

چوب ملچ:

این چوب یکی از زیباترین و خوش نقش ترین چوب های ایرانی محسوب می گردد که از خانواده نارون می باشد. این چوب نیمه سخت و نیمه سنگین که دانسیته ای در حدود ./66 دارد و به رنگ قهوه ای مایل به قرمز می باشد، به دلیل ویژگی های زیبای داخلی در کارهای مربوط به دکوراسیون مصارف زیادی دارد. چوبی نیمه سنگین، نیمه سخت و درشت بافت است که در برابر ضربه، خمش و حشرات مقاوم است و در کل از جمله چوب های بادوام به حساب می آید. از این چوب بیشتر برای ساخت روکش های چوب، تخته های چند لایه، مبلمان و دکوراسیون استفاده می گردد.

 

انجیلی:

چوب انجیلی بسیار سخت و با وزن مخصوص بالا، شکننده بوده و برای ستون معادن، تونل ها و اشیاء مقاوم به سایش نظیر: قرقره، دوک نخ ریسی، پاشنه کفش به کار می  رود. رنگ این چوب کرم مایل به صورتی می باشد و در معرق کاری کاربرد خوبی دارد.

 

آزاد:

چوب آزاد به دلیل وجود خاصیت ارتجاعی و ارتعاشی، در مواردی از جمله ساخت وسایل ورزشی قابل ارتجاعنظیر: تخته پارالل، بارفیکس، پاروی قایقرانی و همچنین ساخت وسایل موسیقی(سنتور) کاربرد دارد.

 

خرمالو:

درختی از گیاهان گلدار دو لپه ای است که در راسته خلنگ سانان و تیره خرمالوئیان قرار می گیرد. خرمالو رسته ای است که تقریبا دارای 450-500 گونه برگریز و درختان همیشه سبز می باشد. بیشتر این گونه ها بومی مناطق گرمسیر هستند و تنها تعداد کمی از آنها در آب و هوای معتدل گسترش دارند. میوه ی این گیاه که خوراکی است نیز «خرمالو» نامیده می شود. نام خرمالو ترکیبی است از دو واژه ی خرما و آلو. چوب گونه ای درخت خرمالو با نام آبنوس شناخته می شود که سنگین و محکم است و مغز چوب آن به رنگ سیاه براق می باشد( عمدتا گونه هایی که مغز چوب سیاه رنگ دارند بیشتر از نظر چوبشان اهمیت دارند تا میوه ی آنها)

 

گیلاس:

یک درخت گیلاس، محدوده ی تغییراتش بین اندازه های یک تا سی می باشد، بستگی به ارقام دارد. همچنین برخی درختان گیلاس بوته داری وجود دارد. یک درخت گیلاس، پوستی به رنگ قهوه ای مایل به قرمز متمایزی دارد. پوست درخت گیلاس، دارای ردیف ها یا وصله هایی از نشان های افقی می باشند که عدسک نامیده می شوند. شاخ و برگ درخت گیلاس، کمرنگ تا سبز تیره می باشند. برگها دو تا شش اینچ طول دارند و دارای لبه های دندانه دار ریزی می باشند.

درخت گیلاس، در جنس های یکسانی از آلو و گوجه می باشد اما میوه، خیلی کوچکتر است. محدوده ی جغرافیایی درخت گیلاس، سرتاسر بیشتر قسمتهای آسیا و اروپا، آفریقای شمالی و بیشتر قسمتهای آمریکای شمالی می باشد. در اصل درختان گیلاس آسیایی، همچنین شامل ارقامی می باشند که در نواحی قطب شمال کاشته می شوند. اکثر نژادها، به هر حال، در چهارناحیه از میان هشت  ناحیه، به بهترین شکل رونق می یابند.

چون درخت گیلاس، به رنگ قرمز زیبا می باشد، و بافت ظریف دارد. به اندازه ی کافی جهت استفاده ی ابزاری، محکم می باشد. سابقا، چوب درخت گیلاس، ارزش زیادی برای قفسه سازها(مبل سازها) داشت. برگهای درخت گیلاس، پژمرده می باشند و گلها، به صورت چتری مرتب شده اند به این معنی که هر کدام در انتهای یک ساقه ی دراز قرار دارد. در ماه پائیز برگهای درخت گیلاس، رنگ های زیبای خود را تغییر خواهند داد و از صورتی ، نارنجی و قرمز سیر، به رنگ قهوه ای تغییر می کنند.

 

درخت سیب:

سیب از تیره گلسرخیان و از تیره پوموایده می باشد. این گیاه از درختان میوه مناطق معتدل سرد بشمار می آید و می تواند سرمای 35- الی  40-  درجه سانتی گراد را تحمل کند. نیاز سرمایی جوانه های سیب در حدود 1000-1600 ساعت زیر 7 درجه سانتی گراد بوده و در مناطقی که دارای زمستان های گرم می باشند، خوب به عمل نمی آید. در مناطقی که پرورش سیب معمول است، به ویژه در دوماه آخر رسیدن میوه، شبهای خنک برای این درخت مناسب بوده و در غیر این صورت در میوه ها طعم و مزه مطلوب حاصل نشده، میوه ها از رنگ کدر و بافت سست برخوردار می شوند و در ضمن قدرت انباری آنها کاهش می یابد. اکثر ارقام سیب خود نابارور بوده و نیاز به ارقام گرده زا یا گرده دهنده دارند. از ارقام بومی سیب می توان سیب های گلاب اصفهان، مشهد و شفیع آباد، سیب زنوز مرند، سیب طالقانی اصفهان و سیب شیخ احمد تبریز را نام برد. از ارقام خارجی که در ایران پرورش داده می شوند می توان به سیب لبنانی زرد، سیب لبنانی قرمز، مک اینتاش، جوناتان، استای من، رم بیوتی، نورسرن اسپی، وین ساپ اشاره نمود. رقم گلدن اسموتی مقاوم به زنگار و رقم یوسکوپ از ارقام تریپلوئید سیب بشمار می آیند.

جوانه های سیب شامل جوانه های رویشی یا ساده که تولید شاخه می کنند و جوانه های بارور آن از نوع جوانه های زایشی مخلوط است و هنگام بیدار شدن پنج عدد گل و در حدود 7-8 عدد برگ حاصل می کنند. تمایزیابی گل برای محصول سال آتی در خرداد و تیرماه صورت می گیرد. گلهای سیب روی گل آذین کرزن که از نوع گل آذین های رشد محدود است، تشکیل می شوند. سیب به طور کلی دارای چهار نوع شاخه است که شامل نرک، لامبورد، برندی و سیخک می باشد. نرک ها شاخه های رویشی هستند که در قسمت بالای تاج درخت حاصل می شوند و همه ساله این شاخه ها از ارتفاع 30-40 سانتی متر هرس می شوند. لامبورد شاخه بارور می باشد و در نوک آن جوانه زایشی تشکیل می شود و طول این شاخه ها معمولا 10-12 سانتی متر می باشد. برندی نیز از شاخه های زایشی بوده و طول آن در حدود 15-20 سانتی متر می باشد. اگر در نوک برندی جوانه زایشی باشد آن را برندی تاج دار و اگر جوانه رویشی باشد آن را برندی ساده می نامند. سیخک ها شاخه های کوتاهی هستند که طول آنها معمولا بین 3-7 سانتی متر بوده و در سال دوم شروع به تولید جوانه های زایشی در نوک شاخه می کنند. قسمت اعظم محصول سیب روی سیخک ها تولید می شود، امروزه در کشت متراکم باغات سیب از ارقام سیخک زا که سیخک فراوان تولید می کنند، استفاده به عمل می آید.

 

صنوبر : Populus spp Salicacea

تیره این درخت دارای ریشه های سطحی بوده ولی رشد آنها بسیار عالی است و در کمتراز 15 سال به ارتفاع 25 متر می رسد. خزان کننده، پهن برگ و تک پایه(دانه گرده و مادگی روی یک گیاه تشکیل و لقاح صورت می گیرد) است. گلها منفرد، اکثرا کرکدار و با گل آذین (طرز قرار گرفتن گلها روی ساقه و یا شاخه) خوشه ای بوده و میوه ها کرکداراست. رنگ این چوب سفید است.

صنوبرها جزء درختان سریع الرشد می باشند. صنوبرها از نظر رده بندی گیاهی، متعلق به جنس صنوبر و خانواده بیدیان می باشند. چوب صنوبرها در صنایع کبریت سازی، نئوپان، فیبر، جعبه سازی و غیره استفاده می شود.

این درختان سریع الرشد، 15-10 برابر درختان جنگلی چوب تولید می کنند و از نظر گونه متنوع هستند. چون صنوبرها در منطقه های آب و هوایی مختلف قابل کشت می باشند و از خود سازگاری نشان داده اند، فعالیت های پژوهشی بر روی این درختان قابل توجیه و دارای اهمیت می باشد.

صنوبر از درختان سریع الرشدی است که در مقایسه با سایر درختان جنگلی از رشد سریع تر و در نتیجه از دوره بهره برداری کوتاهتری برخوردار است. این درختان به عنوان منبع تامین چوب در خارج از جنگل مورد توجه قرار دارد.

 

درخت عرعر:

عرعر یا آیلان از خانواده Simaroubaceae  است. در گویش گیلکی به آن  کول (کهل) kolدار گویند. نام «عرعر» که در متون فارسی آمده است، به گونه ای که دهخدا تذکر می دهد، این درخت نیست، بلکه منظور سرو کوهی بوده است. نام چینی اش مفهوم آسمانی دارد و به آن درخت بهشتی هم می گویند. املای عربی «عرعر» به گمان نادرست و «ار ار» درست تر باشد. گونه ای درخت است که رشد سریعی دارد. ریشه های آن به سرعت پراکنده می شوند و در شرایط مناسب تند و بوته وار می روید. جوانه های خرم و پر برگ از ریشه های پراکنده سر می زنند و تا دو سه متر می  بالند و منطقه نمناک را یکساله می پوشانند. درختان چنین جنگلی پس از بیست تا بیست و پنج سال به ارتفاع حدود سی متر می رسند. جوانه های صاف و قهوه ای و میانشان به نسبت پوک است. پوست تنه نوع ایرانی در بلوغ و پیری رفته رفته به سفیدی می گراید. تاج درخت چتری ناآراسته است. برگچه های بیضی شکل، صاف و براق بر دمبرگ سی تا نود سانتی روبروی هم ریسه شده و برگ پروش بزرگی فراورده اند. عرعر ایرانی حدود فروردین جوانه می زند و برگهای سرخ فام سر بر می آورند. برگریزانش دیرگاه پاییز روی می دهد و برگها نخست به زردی می گرایند. یکی از گیاهان دو پایه است. به این معنا که گلهای نر بر درخت نر و گلهای ماده بر درخت ماده پدید می آیند. گلهای عرعر از پایان اردیبهشت می شکفند و بوی ناخوشایندی می پراکنند. گفته اند، این بو از گل نر بر می خیزد. در تیرماه میوه های زبان گنجشک مانند، که مغز در میان پوسته ی بالداری در لمیده، بر خوشه های هزاردانه ای برون می ریزند. عرعر به علت رنگ زرد کمرنگ و خاکستری چوبش در کابینت سازی و انعطاف پذیری چوبش در ساخت دستگاه بخار آشپزخانه ( در پخت و پز غذاهای چینی مهم است) استفاده می شود. درخت ماده برای حاشیه خیابانها مناسب است و از پایه نر به علت تولید بوی نامطبوع در زمان گلدهی استفاده نمی شود. از عرعر به خاطر زیبایی برگ و میوه، سایه اندازی آن، کاشت انبوه به دلیل سریع الرشد بودن آن ( به عنوان پرکننده یا filler و جلوگیری از فرسایش خاک در اثر سیلاب در فضای سبز مورد استفاده قرار می گیرد. درخت عرعر نسبت به آسیب دیدگی توسط حشرات و بیماری ها مقاومت قابل توجهی دارد.

 

کیکم:

یا  کرکو Acer monspessulanum  نام یک گونه از سرده افرا است. از گونه های پهن برگ مناطق نیم خشک سرد است که حفظ آن به عنوان یکی از ذخایر توارثی گونه های جنگلی، از اهمیت خاصی برخوردار است. در ایران زیرگونه های تحت عنوانهای کرکو، کی کف یا کیکم کردستانی ، کهوک یا کیکم قفقازی ،سیاه کرکو یا کیکم ترکمنی، کیکم شیرازی و کهکم یا کیکم ایرانی که انحصاری ایران است، وجود دارد. در استان فارس این گونه تا ارتفاع 2800 متری از سطح دریا در جوامع ارس حضور دارد. چوب آن دارای گره های زیبایی است که در کارهای کنده کاری روی چوب و منبت کاری استفاده می شود. در ضمن از چوب آن در صنایع خاتم استفاده می شود. برخی منابع فارسی acer monspessulanum  را کیکم دانسته اند و برخی دیگر منابع آن را کرکو دانسته اند و واژه کیکم را برای Acer cinerascens  به کار برده اند. رنگ چوب درون قهوه ای تیره با نقشهای زیبا و بیرون چوب قهوه ای روشن است.